ตามที่มีการเผยแพร่รายงานสถานการณ์เรือนจำประเทศไทย ประจำปี พ.ศ. 2569 โดยความร่วมมือของสมาพันธ์เพื่อสิทธิมนุษยชนสากล (FIDH) และเครือข่าย ซึ่งระบุถึงสถานการณ์ความแออัดและสภาพความเป็นอยู่ในเรือนจำของประเทศไทย นั้น
กรมราชทัณฑ์ ขอเรียนว่า รายงานฉบับดังกล่าวเป็นเพียงการสะท้อนข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้ต้องขังและอดีตผู้ต้องขังเพียงบางส่วน ซึ่งอาจไม่ครอบคลุมข้อเท็จจริงทั้งหมดของระบบมาตรฐานการดำเนินงานในภาพรวมของเรือนจำทั่วประเทศ นอกจากนี้ กระบวนการเก็บข้อมูลในลักษณะดังกล่าวยังมีข้อจำกัดที่อาจนำไปสู่การตีความที่คลาดเคลื่อนจากข้อเท็จจริงในเชิงระบบ
ในประเด็นเรื่องสภาพความเป็นอยู่และมาตรฐานการควบคุมตัวนั้น กรมราชทัณฑ์ ได้ดำเนินการตามกรอบกฎหมายภายในประเทศและยึดถือหลักสิทธิมนุษยชนมาอย่างต่อเนื่อง โดยขอยืนยันว่าการปฏิบัติและการดูแลสวัสดิภาพผู้ต้องขัง ดำเนินการภายใต้กรอบกฎหมายและยึดถือหลักสิทธิมนุษยชนสากลอย่างเคร่งครัด โดยมีการตรวจสอบจากหน่วยงานที่กำกับดูแลทั้งภายในและจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องภายนอกอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งข้อมูลเชิงสถิติและผลการดำเนินงานที่เป็นรูปธรรมหลายประการ มิได้ถูกนำเสนอในรายงานฉบับนี้
สำหรับประเด็นความแออัดและจำนวนผู้ต้องขังที่เพิ่มขึ้น เป็นผลโดยตรงจากนโยบายด้านความมั่นคงและการปราบปรามยาเสพติดอย่างจริงจังของประเทศ ซึ่งเป็นความจำเป็นของบริบทสังคมไทย มิใช่ข้อบกพร่องของการบริหารจัดการภายในเพียงประการเดียว และในขณะเดียวกัน ภาครัฐได้ดำเนินมาตรการรองรับอย่างต่อเนื่อง อาทิ การใช้มาตรการทางเลือกแทนการจำคุก การบริหารจัดการพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ และการยกระดับมาตรฐานความเป็นอยู่ให้สอดคล้องกับทรัพยากรที่มีอยู่
ทั้งนี้ เป็นเรื่องน่ายินดีที่รายงานดังกล่าวได้ยอมรับถึง “แนวปฏิบัติที่ดี” (Best Practices) ในเรือนจำหลายแห่ง ซึ่งสะท้อนถึงความมุ่งมั่นของกรมราชทัณฑ์ในการปฏิรูปองค์กร โดยปัจจุบันกรมราชทัณฑ์อยู่ระหว่างการขยายผลความสำเร็จด้านบริการสุขภาพ และการดูแลผู้ต้องขังกลุ่มเฉพาะไปยังเรือนจำทั่วประเทศอย่างเป็นรูปธรรม
กรมราชทัณฑ์ ขอยืนยันว่า ประเทศไทยพร้อมรับและเปิดกว้างต่อข้อเสนอแนะจากองค์กรระหว่างประเทศ รวมถึงสมาพันธ์เพื่อสิทธิมนุษยชนสากล (FIDH) และเครือข่าย แต่การประเมินสถานการณ์ควรตั้งอยู่บนข้อมูลที่รอบด้าน สมดุล และสอดคล้องกับบริบทเฉพาะของแต่ละประเทศควบคู่กันไป
